Lamine Yamal had nog maar net gescoord voor Spanje op het WK, toen de beelden van zijn doelpunt de wereld over gingen. Niet alleen vanwege de schoonheid van het doelpunt, maar vooral vanwege wat daarna gebeurde. Hij knielde neer en dit is een manier waarop veel moslims Allah danken na een bijzonder moment.
Het duurde niet lang voordat de reacties losbarstten.
Op sociale media verschenen duizenden berichten waarin zijn knieling niet werd gezien als een persoonlijke geloofsuiting, maar als bewijs dat Spanje zou “islamiseren”. Onder berichten over de wedstrijd verschenen teksten als: “Spanje is christelijk, niet islamitisch.” Anderen beweerden dat de aanwezigheid van spelers als Yamal liet zien dat Europa ten onder zou gaan aan immigratie. Zelfs de complottheorie van de zogenaamde “omvolking” werd erbij gehaald.
Opmerkelijk genoeg ging het nauwelijks over zijn spel. Het ging niet over zijn techniek, zijn snelheid of zijn doelpunt. Binnen enkele minuten draaide de discussie om zijn geloof, zijn afkomst en zijn identiteit.
De campagne begon al eerder
Wie denkt dat alle ophef begon met zijn knieling, mist een belangrijk deel van het verhaal.
Enkele dagen daarvoor verscheen in de Britse krant The Telegraph een artikel waarin werd geschreven dat Lamine Yamal “niet meer dezelfde jongen was als tijdens het EK”. Als voorbeelden werden zijn uitspraken tegen racisme genoemd en het feit dat hij tijdens de huldiging van FC Barcelona een Palestijnse vlag had gedragen.
Op zichzelf zijn dat geen opmerkelijke feiten. Sporters spreken zich al jarenlang uit over maatschappelijke onderwerpen. Van racisme tot oorlog, van discriminatie tot mensenrechten. Toch werd juist de steun van Yamal aan Palestina door verschillende commentatoren neergezet als iets “controversieels”.
Het artikel kreeg ineens een tweede leven. Het werd duizenden keren gedeeld en aangehaald als bewijs dat Yamal zich steeds nadrukkelijker als moslim zou profileren. De neerknieling na zijn doelpunt werd vervolgens gebruikt om dat beeld verder te versterken.
Van sport naar identiteit
Wat daarna gebeurde, laat zien hoe snel een sportmoment kan veranderen in een discussie over afkomst en religie.
Verschillende extreemrechtse organisaties en bekende rechtse accounts in Spanje grepen het moment aan om Yamal neer te zetten als iemand die eigenlijk niet bij Spanje zou horen. Er werd niet gesproken over “Lamine Yamal, speler van Spanje”, maar over “de moslim Lamine Yamal”, “de zoon van Afrikaanse ouders” en “de migrant”.
Sommigen schreven zelfs dat Spanje eeuwen geleden de islam uit het land had verdreven en dat het onacceptabel zou zijn dat een speler die openlijk moslim is nu het Spaanse shirt draagt. Er verschenen oproepen om hem niet langer voor Spanje te laten spelen. Anderen gingen nog verder en schreven dat zij liever zouden verliezen dan winnen met een speler als Lamine Yamal.
Hoe goed je ook bent
Misschien is dat wel het meest wrange aan deze hele discussie. Lamine Yamal had ook voor Marokko of Equatoriaal-Guinea kunnen kiezen. Hij koos ervoor om Spanje te vertegenwoordigen. Hij speelt met trots voor het Spaanse nationale elftal en bezorgt het land successen op het hoogste niveau.
Maar één moment van aanbidding bleek voldoende om zijn loyaliteit opnieuw ter discussie te stellen. Dat is een patroon dat veel moslims herkennen.
Zolang je presteert, ben je welkom. Zolang je doelpunten maakt, medailles wint of economisch bijdraagt, hoor je erbij. Maar zodra je zichtbaar uitkomt voor je geloof, lijkt voor sommigen alles weer terug te vallen op dezelfde vraag: ben je eigenlijk wel één van ons?
Twee maten
Wat vooral opvalt, is de manier waarop religieuze uitingen verschillend worden beoordeeld.
Voetbalvelden zijn al tientallen jaren een plek waar spelers openlijk uiting geven aan hun geloof. Christelijke spelers slaan een kruis na een doelpunt, wijzen naar de hemel of danken Jezus in interviews. Dat wordt meestal gezien als een persoonlijke overtuiging waar niemand zich druk over maakt.
Bij een moslim ligt dat vaak anders.
Een sujud wordt ineens uitgelegd als een politieke boodschap. Alsof een speler met zijn voorhoofd op de grond niet simpelweg God kan bedanken, maar daarmee automatisch iets zegt over immigratie, integratie of de toekomst van Europa.
Meer dan voetbal
De reacties op Lamine Yamal laten zien dat voetbal allang niet meer alleen over voetbal gaat.
Voor extreemrechtse groepen is een speler als Yamal meer dan een talentvolle voetballer. Hij is een symbool geworden in een bredere discussie over migratie, islam en nationale identiteit. Zijn doelpunten worden niet los gezien van zijn geloof en zijn afkomst. Juist zijn succes wordt gebruikt om angst aan te wakkeren voor een samenleving waarin mensen met verschillende achtergronden zichtbaar aanwezig zijn.
Een daad van aanbidding werd aangegrepen om zijn identiteit ter discussie te stellen. Niet zijn gedrag stond centraal, maar zijn religie. Niet zijn prestaties, maar zijn afkomst.
En dat is misschien wel de belangrijkste les uit alles wat er na zijn doelpunt gebeurde.
Ibrahim Sbaa