Vorige week kreeg ik een bericht van Muslim Rights Watch België met de vraag of ik een video wilde opnemen voor een manifestatie bij het hooggerechtshof in Brussel, over het hoofddoekverbod in Oost-Vlaanderen. Op het eerste gezicht schrijf ik hiermee over iets dat zich in een ander land afspeelt. Maar zo voelt het niet. Ik voel mij verbonden met mijn broeders en zusters in België, en wat hen vandaag wordt aangedaan, raakt mij direct. Tegelijkertijd schrijf ik dit als moslim in Nederland, met het besef dat dit geen geïsoleerde situatie is. De islamofobie die dit beleid mogelijk maakt, stopt niet bij de grens. De politieke wind die in België waait, waait ook hier, waar de toon verhardt en waar moslims steeds vaker als probleem worden neergezet.
Dit gaat niet over een abstract debat. Dit gaat over moslimmeisjes die uit de klas worden geweerd omdat zij hun hoofddoek niet afdoen. Dit gaat over moslimvrouwen die hun werk niet mogen doen zolang zij zichtbaar moslim zijn. Dit is geen neutraal beleid. Dit is islamhaat die wordt uitgevoerd via regels en wetten. En de slachtoffers zijn moslims.
Hoe het zover kwam
In België is dit stap voor stap opgebouwd. Wat begon met lokale schoolregels onder het mom van neutraliteit, groeide uit tot een brede praktijk waarin vooral de islam uit het zicht moest verdwijnen. In 2009 voerde het gemeenschapsonderwijs een algemeen hoofddoekverbod in, een besluit dat een duidelijke grens overschreed en dat later werd bevestigd door het Grondwettelijk Hof. Europese rechtspraak gaf vervolgens verdere ruimte aan dit soort beleid via het Europees Hof van Justitie, waardoor het verbieden van religieuze uitingen onder het label “neutraliteit” juridisch werd gelegitimeerd.
Het gevolg is zichtbaar. Moslimmeisjes worden geconfronteerd met de keuze tussen onderwijs en hun geloof. Moslimdocenten worden buitengesloten van hun beroep. Dit is geen evenwichtige neutraliteit, dit is een systeem waarin moslims moeten verdwijnen uit het publieke zicht om te mogen deelnemen.
Nederland is geen uitzondering
Het is een vergissing om te denken dat Nederland hier los van staat. Dezelfde ideeën krijgen hier al jaren ruimte. De islam wordt steeds vaker neergezet als iets dat ingeperkt moet worden. Politieke partijen en media hebben die lijn niet alleen uitgesproken, maar ook genormaliseerd binnen het bredere debat.
Wat vandaag wordt gezegd, wordt morgen vertaald naar beleid. De stap van woorden naar regels is kleiner dan men wil toegeven. België laat zien hoe dat eruitziet wanneer die ontwikkeling niet wordt gestopt. Er is geen reden om aan te nemen dat Nederland daar automatisch van gevrijwaard blijft, zeker niet in een klimaat waarin islamofobie steeds openlijker wordt uitgesproken en politiek wordt ingezet.
Geen uitweg door weg te kijken
Wat mij misschien nog het meest zorgen baart, is niet alleen het beleid zelf, maar ook hoe sommige moslims erop reageren. Na het delen van de video zag ik reacties langskomen waarin werd gezegd: “dan geven we onze kinderen toch thuisonderwijs” of “we moeten niet demonstreren”. Alsof het probleem verdwijnt door onszelf terug te trekken. Alsof het antwoord op uitsluiting is dat wij onszelf nog verder buitensluiten.
Dit is geen oplossing. Dit is capitulatie. Wanneer beleid onze dochters dwingt hun hoofddoek af te doen, is het antwoord niet dat wij onze aanwezigheid uit de samenleving verminderen. Het antwoord is dat wij opstaan, onze rechten verdedigen en duidelijk maken dat wij hier niet verdwijnen. Wie nu wegkijkt of zich terugtrekt, maakt het voor de volgende generatie alleen maar moeilijker.
Wat wij moeten doen
Voor ons als moslimgemeenschap in Nederland betekent dit dat we niet afwachten tot het ons direct treft. Rechten blijven niet bestaan doordat ze ooit zijn vastgelegd, maar doordat ze worden verdedigd. Dat vraagt om organisatie, om aanwezigheid en om standvastigheid. Initiatieven zoals Muslim Rights Watch Nederland spelen daarin een belangrijke rol, maar het vraagt ook inzet van de gemeenschap als geheel.
Aanwezig zijn in schoolbesturen, lokale politiek en publieke discussies is geen bijzaak, maar noodzakelijk. Het kennen van onze rechten en het ondersteunen van juridische procedures is essentieel. En bovenal vraagt het om duidelijkheid in onze houding. Als moslims hoeven wij onze identiteit niet te verbergen om te mogen deelnemen aan de samenleving.
Aan België
Aan mijn broeders en zusters in België wil ik zeggen: jullie staan vandaag op tegen beleid dat moslims direct raakt in hun geloof en hun dagelijks leven. Jullie weigeren te accepteren dat islamofobie wordt verpakt als neutraliteit.
Ik ben trots op jullie. Trots op jullie standvastigheid en op jullie strijd tegen onrechtvaardigheid. Jullie laten zien dat moslims niet zwijgen wanneer hun rechten worden ingeperkt.
Jullie strijd in Oost-Vlaanderen is ook onze strijd. Wij zien jullie en wij staan naast jullie. Moge Allah jullie kracht geven en jullie belonen voor jullie inzet.
Ibrahim Sbaa